Vasi Ne Demek ve Vasi Tayini Nasıl Yapılır?

Vasi ne demek?

Vasi, mahkeme tarafından kısıtlanan erginin veya velayet altında bulunmayan küçüğün kişiliğini ve malvarlığını korumak, hukuki işlemlerde onu temsil etmek amacıyla atanan kişidir. Türk Medeni Kanunu kapsamında düzenlenen vasilik, kendi işlerini hukuken veya fiilen yönetemeyen kişilerin haklarının korunmasını sağlayan bir vesayet kurumudur.

Vasi atanması, kişinin bütün haklarının ortadan kalkması anlamına gelmez. Vesayet altına alınan kişinin hukuki işlem yapabilme durumu, ayırt etme gücü ve işlemin niteliğine göre değerlendirilir. Vasi ise kendisine verilen yetkileri kişinin yararına kullanmak ve kanunda öngörülen denetime uymak zorundadır.

Vasi ile kayyım aynı görevi üstlenmez. Vasi, vesayet altındaki kişinin kişiliğine ve malvarlığına ilişkin genel koruma ve temsil görevini yürütürken kayyım belirli işlemlerin gerçekleştirilmesi veya malvarlığının yönetilmesi için atanır. Her iki kurumun uygulanma koşulları farklıdır.

Vesayet işlemlerinde sulh hukuk mahkemesi vesayet makamı, asliye hukuk mahkemesi ise denetim makamıdır. Bu makamlar, kişinin korunması ve vasinin faaliyetlerinin denetlenmesi bakımından kanunda belirtilen görevleri yerine getirir.

Hangi durumlarda vasi atanır?

Bir kişiye vasi atanabilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen vesayet sebeplerinden birinin bulunması gerekir. Yalnızca ileri yaşta olmak, ekonomik güçlük yaşamak veya bir sağlık sorunu bulunması doğrudan vasi atanmasını gerektirmez.

Vesayet altına alınmayı gerektiren başlıca durumlar şunlardır:

1. Velayet altında olmayan küçükler: Velayet altında bulunmayan çocukların haklarının ve malvarlığının korunması için vesayet uygulanır.
2. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı: Kişinin işlerini görememesi, sürekli korunmaya veya bakıma ihtiyaç duyması ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokması durumunda kısıtlama kararı verilir.
3. Savurganlık: Kişinin savurganlığı nedeniyle kendisini veya ailesini ekonomik sıkıntıya düşürme tehlikesi oluşturması ve kanundaki diğer koşulların gerçekleşmesi kısıtlama sebebi olabilir.
4. Alkol veya madde bağımlılığı: Bağımlılığın kişinin yaşamını, malvarlığını veya başkalarının güvenliğini kanunda belirtilen ölçüde tehlikeye sokması durumunda vesayet gündeme gelebilir.
5. Kötü yönetim: Malvarlığının kötü yönetilmesi nedeniyle kişinin veya ailesinin darlık ya da yoksulluğa düşme tehlikesi yaşaması, diğer yasal koşullarla birlikte değerlendirilir.
6. Hapis cezasının infazı: Kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin kişi, isteği üzerine kısıtlanabilir veya kendisine kayyım atanabilir. Toplam beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezası bulunan kişiler hakkında ise korunma ihtiyacı varsa talepleri olmadan da kısıtlama kararı verilebilir.
7. Kişinin kendi isteği: Yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık nedeniyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispatlayan ergin kişi, kısıtlanmasını talep edebilir.

Vasi atanması için sağlık kurulu raporu gerekli midir?

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlama kararı verilebilmesi için resmî sağlık kurulu raporu gereklidir. Mahkeme, bu raporu değerlendirerek kişinin vesayet altına alınmasını gerektiren koşulların bulunup bulunmadığını belirler.

Diğer vesayet sebeplerinde sağlık raporu her durumda zorunlu değildir. Savurganlık, bağımlılık, kötü yönetim veya kişinin kendi isteği nedeniyle kısıtlama söz konusu olduğunda ilgilinin dinlenmesi gerekir. Mahkeme, kararını ilgili delilleri ve kişinin durumunu değerlendirerek verir.

Vasi tayini nasıl yapılır?

Vasi tayini, vesayet altına alınması istenen kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulması ve mahkemenin gerekli incelemeleri yapmasıyla gerçekleştirilir. Mahkeme, vesayet sebebinin bulunup bulunmadığını araştırır ve uygun gördüğü kişiyi vasi olarak atar.

Vasi tayini süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Başvurunun hazırlanması: Vesayet altına alınması istenen kişinin durumu ve başvuru gerekçesi açıklanır.
2. Belgelerin sunulması: Kısıtlama nedenini destekleyen mevcut bilgi ve belgeler mahkemeye iletilir.
3. Gerekli incelemelerin yapılması: Mahkeme, vesayet sebebine göre sağlık kurulu raporu alınmasını veya diğer delillerin incelenmesini sağlayabilir.
4. Vasi adayının değerlendirilmesi: Adayın görevi yerine getirmeye uygunluğu ve ilgili kişiyle ilişkisi incelenir.
5. Mahkeme kararının verilmesi: Kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde vesayet ve vasi atanmasına ilişkin karar verilir.

Vasi tayini için hangi belgeler gereklidir?

Başvuruda istenebilecek belgeler, vesayet sebebine göre değişir. Genel olarak kişinin kimlik ve yerleşim yeri bilgileri, başvuru sahibinin yakınlık durumunu gösteren belgeler, mevcut tıbbi kayıtlar ve vasi adayına ilişkin bilgiler değerlendirilir.

Sağlık kurulu raporunun zorunlu olduğu durumlarda mahkeme gerekli işlemleri yürütür. Başvuru öncesinde mevcut belgelerin hazırlanması, vesayet talebinin nedenlerinin açıkça ortaya konulmasına yardımcı olur.

Vasi tayini dilekçesinde neler bulunmalıdır?

Vasi tayini dilekçesi, kişinin neden vesayet altına alınması gerektiğini ve mahkemeden hangi kararın talep edildiğini açıklamalıdır. Dilekçede başvuru sahibinin bilgileri, vesayet altına alınması istenen kişinin kimliği, yerleşim yeri, kısıtlama gerekçesi ve mevcut deliller bulunmalıdır.

Vasi olarak önerilen kişi varsa bu kişinin bilgileri de belirtilir. Ancak mahkeme, önerilen kişiyi atamak zorunda değildir. Atama yapılırken vesayet altına alınacak kişinin menfaatleri esas alınır.

Başvurunun hazırlanması ve vesayet sürecindeki hukuki işlemler bakımından büromuzun aile avukatı hizmetleri kapsamında vesayet hukukuna ilişkin değerlendirmeler yapıyoruz.

Kimler vasi olabilir?

Türk Medeni Kanunu’na göre vasi olarak atanacak kişinin ergin olması ve vasilik görevini yerine getirebilecek yeterlilikte bulunması gerekir. Mahkeme, adayın kişisel durumunu ve vesayet altındaki kişinin menfaatlerini dikkate alır.

Haklı sebepler bulunmadıkça vesayet altına alınacak kişinin eşi veya yakın akrabaları öncelikli olarak değerlendirilir. Bununla birlikte aile bireyi olmak, otomatik olarak vasi atanma hakkı sağlamaz.

Kanun kapsamında aşağıdaki kişiler vasi olarak atanamaz:

1. Kısıtlı kişiler.
2. Kamu hizmetinden yasaklı olan kişiler.
3. Kanunda belirtilen şekilde haysiyetsiz hayat süren kişiler.
4. Menfaatleri vesayet altına alınacak kişiyle önemli ölçüde çatışanlar veya aralarında düşmanlık bulunanlar.
5. İlgili vesayet dairelerinin hâkimleri.

Kanunda belirtilen koşulların bulunması hâlinde birden fazla kişi de vasi olarak atanabilir. Ayrıca bazı kişilerin vasilik görevini kabul etmekten kaçınma hakkı vardır. Vasi adayının belirlenmesinde kişisel yakınlık kadar görevin gerektirdiği sorumlulukları yerine getirebilmesi de önem taşır.

Vasinin görev ve yetkileri

Vasinin temel görevi, vesayet altındaki kişinin kişisel ve ekonomik menfaatlerini korumaktır. Vasi, kişinin bakım ihtiyaçlarını gözetir, malvarlığını yönetir ve kanunda öngörülen sınırlar içinde hukuki işlemlerde onu temsil eder.

Vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını kendi malvarlığı gibi kullanamaz. Gelirlerin, giderlerin ve malvarlığı işlemlerinin kayıt altına alınması gerekir. Vasi, görevine ilişkin hesap ve raporları vesayet makamına sunmakla yükümlüdür.

Bazı hukuki işlemler için vesayet makamının izni zorunludur. Bunlar arasında taşınmaz alımı ve satımı, belirli borçlanma işlemleri, olağan yönetim sınırlarını aşan malvarlığı tasarrufları ve kanunda belirtilen dava işlemleri bulunmaktadır.

Diğer bazı işlemlerde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da onayı gerekir. Bu nedenle bir kişinin vasi olarak atanmış olması, bütün malvarlığı işlemlerini mahkemeden izin almadan yapabileceği anlamına gelmez.

Vesayet altındaki kişi adına kefil olunması, vakıf kurulması ve önemli bağışlar yapılması kanunen yasaktır. Vasinin yetkilerini aşması veya görevlerini ihmal etmesi, hukuki sorumluluğuna ve görevden alınmasına neden olabilir.

Kısıtlının mirası ve mirasın reddi

Vesayet altındaki kişinin mirasçılık hakkı devam eder. Ancak mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması gibi işlemlerde vasi tek başına karar veremez. Mirasın reddi için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gereklidir. Mirasın reddine ilişkin kanuni süreler, miras bırakanın borçları ve terekenin durumu birlikte değerlendirilmelidir. Mirasın paylaşılması ve miras payının devrine ilişkin sözleşmelerde de kanunun öngördüğü izin koşulları uygulanır. Büromuzun sancaktepe miras avukatı hizmetleri kapsamında vesayet altındaki kişilerin miras hakları ve miras işlemlerine ilişkin hukuki değerlendirmeler yapıyoruz.

Vesayet nasıl sona erer ve vasi nasıl değiştirilir?

Vesayet, kanunda belirtilen sebeplerin gerçekleşmesiyle sona erer. Vesayet altındaki küçüğün ergin olması, kısıtlama sebebinin ortadan kalkması veya kişinin ölümü bu durumlar arasındadır. Ergin kişiler hakkında kısıtlamanın kaldırılması, ilgili vesayet sebebine göre mahkeme kararını gerektirebilir.

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle verilen kısıtlama kararının kaldırılabilmesi için kısıtlama sebebinin ortadan kalktığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi gerekir.

Vasinin görevden alınması ile vesayetin sona ermesi farklı hukuki işlemlerdir. Vasinin görevden alınması durumunda korunma ihtiyacı devam ediyorsa yeni bir vasi atanabilir.

Vasi; görevlerini ağır biçimde ihmal etmesi, yetkilerini kötüye kullanması, güveni sarsıcı davranışlarda bulunması veya görevini yürütmekte yetersiz kalması nedeniyle kanuni koşullar çerçevesinde görevden alınabilir.

Ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi ve ilgili kişiler, vasinin görevden alınmasını isteyebilir. Mahkeme, ileri sürülen nedenleri değerlendirerek gerekli kararı verir. Vasinin görevi sona erdiğinde son rapor ve kesin hesap yükümlülükleri de gündeme gelir.

Av. Özgür Onbaşı olarak İstanbul Sancaktepe’deki büromuzda vasi tayini, vesayet kararının kaldırılması ve vasinin görevden alınması gibi işlemleri Türk Medeni Kanunu hükümleri doğrultusunda değerlendiriyoruz. Bu süreçlerde kişinin korunma ihtiyacının doğru belirlenmesi, gerekli belgelerin hazırlanması ve mahkeme iznine tabi işlemlerin yasal usule uygun yürütülmesi gerekir.